ABC-XYZ stok sınıflandırma
Hangi kalemler değerin büyük kısmını taşıyor, hangilerinin talebi öngörülebilir? Aylık tüketimi yapıştırın; kalemleri değerine göre A-B-C, değişkenliğine göre X-Y-Z sınıflarına ayırın ve 3×3 matrisi görün.
Veri tarayıcınızda işlenir; hiçbir yere gönderilmez.
Ayraç otomatik algılanır (sekme, ; , |). Excel'den kopyalayıp yapıştırabilirsiniz. İlk sütun kalem adıdır, sonraki her sütun bir dönemin tüketimidir (ay, hafta). Ondalık virgül ve nokta kabul edilir. Boş, okunamayan ya da negatif hücre 0 sayılır ve bildirilir.
Ayarlar
Yüzde olarak. Varsayılan %80 / %95: kalemler değere göre dizilir, değerin ilk %80'ini oluşturanlar A, sonraki %15'i B, kalanı C olur.
CV = standart sapma / ortalama. Varsayılan 0,5 ve 1,0; kuruma göre değişir (0,25 / 0,5 de sık kullanılır). Üstü Z'dir.
01
Nasıl kullanılır
A
Kalem adını ve dönem tüketimlerini yapıştırın ya da CSV yükleyin; birim değeriniz varsa ikinci sütun olarak ekleyip kutuyu işaretleyin.
B
ABC ve XYZ eşiklerini kurumunuza göre ayarlayın; varsayılanlar yaygın bir başlangıçtır.
C
Matrisi, kalem tablosunu ve politika önerilerini okuyun; tabloyu CSV olarak indirip stok sisteminize aktarın.
02
ABC: değere göre sınıflandırma
ABC, Pareto ilkesine dayanır: az sayıda kalem değerin büyük kısmını taşır. Her kalemin değeri toplam tüketimdir (birim değer girdiyseniz toplam tüketim × birim değer). Kalemler değere göre büyükten küçüğe dizilir ve payları kümülatif toplanır. Kalemden önceki kümülatif pay A eşiğinin (varsayılan %80) altındaysa kalem A, B eşiğinin (%95) altındaysa B, değilse C olur. Eşiği aşan kalem de o sınıfta kalır; böylece en az bir A kalemi oluşur.
Eşikler bir standart değil, uzlaşmadır. %70/%90 ya da %80/%95 gibi farklı değerler kullanılır; kalem sayısı az ya da değerler birbirine yakınsa sınıf sınırları sert çizilmiş görünür. Bu yüzden araç eşikleri ayarlatır.
Değer yerine tüketim miktarını esas alırsanız birim değerleri farklı kalemler birbirine karışır; bu yüzden ABC için birim değer sütununu eklemeniz önerilir.
03
XYZ: talep değişkenliğine göre sınıflandırma
XYZ, tüketimin ne kadar düzenli olduğunu ölçer. Ölçü değişim katsayısıdır: CV = standart sapma / ortalama. Standart sapma örnek için (n − 1) hesaplanır. CV ne kadar küçükse talep o kadar istikrarlıdır; CV, ortalama talebe göre göreli dalgalanmayı verir, bu yüzden farklı büyüklükteki kalemler karşılaştırılabilir. Varsayılan eşikler X için CV ≤ 0,5, Y için CV ≤ 1,0'dır; üstü Z'dir.
Tüketimi hiç olmayan kalemde ortalama sıfır olduğundan CV tanımsızdır; araç bu kalemleri Z olarak işaretler ve kaç tane olduğunu bildirir. Aralıklı talepte (çoğu dönem sıfır) CV yüksek çıkar ve kalem Z olur; bu doğrudur, ama hesap da Croston benzeri yöntemlerle ayrıca ele alınmalıdır.
CV, mevsimselliği ve eğilimi de dalgalanma sayar: güçlü mevsimsel bir kalem, mevsimsel desen bilindiği hâlde Y ya da Z çıkabilir. Mevsimsel kalemler için önce desen çıkarılıp (bu sitedeki mevsimsellik ayrıştırma aracı gibi) artık dalgalanmaya bakmak daha anlamlıdır.
04
Matris nasıl kullanılır?
Matris iki ekseni birleştirir: değer (A, B, C) ve öngörülebilirlik (X, Y, Z). AX kalemler yüksek değerli ve istikrarlıdır; sürekli ikmal ve düşük güvenlik stoku mantıklıdır. AZ kalemler hem değerli hem öngörülemezdir; bunlara en çok yönetim dikkati gerekir. CZ kalemlerde stok tutmanın değeri sorgulanmalıdır.
Politika önerileri başlangıç noktasıdır. Gerçek karar tedarik süresine, stoksuz kalmanın maliyetine, raf ömrüne ve sözleşmelere de bağlıdır. Güvenlik stoku ve sipariş noktası için sitedeki ilgili hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.
Sık sorulanlar
- Girdiğim veriler bir yere gönderiliyor mu?
- Hayır. Hesaplar tamamen tarayıcınızda çalışan kodla yapılır; veri hiçbir sunucuya iletilmez ve kaydedilmez.
- Kaç dönemlik veri gerekir?
- Hesap için en az iki dönem yeter, ama değişim katsayısı küçük örnekte güvenilmez. Aylık veride 12 ay, haftalıkta 26–52 hafta iyi bir başlangıçtır. Çok az dönem varsa araç uyarı verir.
- Eşikleri nasıl seçmeliyim?
- ABC için %80/%95 ve XYZ için 0,5/1,0 yaygın bir başlangıçtır. Kalem sayınıza, değer dağılımınıza ve yönetim kapasitenize göre ayarlayın; A sınıfı, yakından izleyebileceğiniz sayıda kalemi kapsamalı.
- Birim değer olmadan ABC yapılır mı?
- Yapılır, ama miktar esas alınır; birim fiyatları çok farklı kalemlerde bu yanıltıcıdır. Birim değeri ikinci sütun olarak ekleyip kutuyu işaretleyin.
- Sütun ve satır düzeni neden seçilebiliyor?
- Bazı sistemler kalemi satırda, bazıları sütunda verir. İkinci düzende ilk sütun dönem etiketidir, sonraki her sütun bir kalemdir.
- Yeni ya da yaşam döngüsü sonundaki kalemleri nasıl ele almalıyım?
- Kısa geçmişi olan ya da talebi hızla düşen kalemlerin CV'si yanıltıcı olabilir. Bu kalemleri ayrı değerlendirin ya da ilgili dönemleri veriden çıkarın.
Stok politikanızı sınıflara göre kuralım
Kalem bazında talep davranışını çıkarıp ABC-XYZ sınıflarına uygun tahmin ve ikmal politikaları hazırlıyoruz. Ücretsiz keşif görüşmesinde verinizi konuşalım.