OEE nasıl hesaplanır ve en sık yapılan altı hata

OEE (genel ekipman etkinliği), bir makinenin planlanan sürede ne kadarını iyi ürüne çevirdiğini tek rakamda söyler. Rakamın değeri, nasıl hesaplandığına tamamen bağlıdır: aynı hattan iki ekip iki farklı OEE çıkarabilir. Önce hesabı, sonra hataları görelim.

Üç çarpan

OEE = kullanılabilirlik × performans × kalite.

• Kullanılabilirlik = çalışma süresi / planlı üretim süresi
• Performans = (ideal çevrim süresi × üretilen adet) / çalışma süresi
• Kalite = iyi adet / üretilen toplam adet

Örnek

Vardiya 480 dakika, 30 dakika planlı mola. Planlı üretim süresi 450 dakika. Plansız duruşlar toplam 45 dakika; çalışma süresi 405 dakika. İdeal çevrim süresi 0,5 dakika (30 saniye) olan parçadan 700 adet çıkmış, 21'i fire; 679 iyi.

• Kullanılabilirlik: 405 / 450 = %90,0
• Performans: 0,5 × 700 / 405 = %86,4
• Kalite: 679 / 700 = %97,0
• OEE: 0,900 × 0,864 × 0,970 = %75,4

Kayıpların büyüğü performansta (yaklaşık %13,6) görünüyor; bu, makinenin çalışırken yavaş ya da kısa duruşlarla gittiği anlamına gelir. Yalnızca duruş kayıtlarına bakan biri bunu kaçırır.

Sık yapılan altı hata

• **Planlı molaları kayıp saymak.** Kullanılabilirlik, planlı üretim süresi üzerinden hesaplanır. Takvim süresini (24 saat) paydaya koyan hesap başka bir göstergedir (TEEP); ikisini karıştırmayın.
• **İdeal çevrim yerine hedef çevrim kullanmak.** İdeal çevrim, makinenin tasarım ya da kanıtlanmış en iyi hızıdır. Bugünkü ortalama hızı "ideal" yazarsanız performans hep %100'e yakın çıkar ve kayıp görünmez olur.
• **Yeniden işlenen parçayı iyi saymak.** İlk geçişte uygun çıkmayan parça, sonradan kurtarılsa da kalite kaybıdır.
• **Kısa duruşları yazmamak.** Bir dakikanın altındaki duruşlar elle tutulan kayıtta genelde unutulur; kaybı performansa, yani yanlış yere iter. Duruş eşiğini baştan belirleyin.
• **OEE'lerin ortalamasını almak.** Üç makinenin OEE'sini toplayıp üçe bölmek, üretim sürelerini yok sayar. Önce süreleri ve adetleri toplayın, sonra oranları hesaplayın.
• **%100'ü aşan performansı gömmek.** Performans 100'ün üstüne çıkıyorsa ideal çevrim yanlış tanımlanmıştır; sonucu kırpmak yerine nedenini bulun.

Rakamın ardından

OEE bir teşhis değil, bir başlangıç noktasıdır. Kayıp hangi çarpandaysa orada derinleşin: duruşta neden dağılımına (Pareto), performansta çevrim süresi dağılımına, kalitede fire nedenlerine. Bir hat için tek bir OEE yerine kayıp şelalesi okumak daha çok yol gösterir.

Kendi vardiya rakamlarınızı OEE hesaplayıcı aracına girerek yukarıdaki dökümü tarayıcınızda görebilirsiniz; duruş nedenlerini sıralamak için plansız duruş Pareto analizi, duruşun parasal karşılığı için plansız duruş maliyeti araçları var. Hattınızda OEE ölçümünü kurmak için iletişime geçin.